Osman Cemal Kaygılı

(1890-1945) Eski İstanbul’un kenar mahallelerinin anlatıcısı olarak ünlenen hikâye ve roman yazarı. 1944’te yayınlanan Bekri Mustafa romanında rakıcıların pirini folklorik bir zenginlikle anlatır. Gerek 1931’de Yeni Gün gazetesi için kaleme aldığı yazı dizisini kapsayan Köşe Bucak İstanbul, gerekse bir halk yazarı olarak derlediği Argo Sözlüğü bu ansiklopedinin kaynak kitapları arasındadır. Önce Kaygısız soyadını almak isteyen, ama daha sonra tam tersini tercih eden Osman Cemal, bir bohemdir. Ama onun bohemliği alaturkadır. Pera’nın meyhaneleri yerine Vidos köyündeki bir Çingene çadırını, Balat ya da Fener’deki eski bir Rum meyhanesini yeğler. Osman Cemal, Çırpıcı Çayırı, Bülbülderesi, Selamsız, Büyükdere, Alemdağ gibi kenar mahallelerde yaşayan kuraldışı insanların yazarıdır. Bunlar Cumhuriyet ile birlikte değişen gündelik yaşantının içinden çıkarılan marjinal tiplerdir; Çingeneler, çalgılı kahvelerin gediklileri, koltuk meyhanelerinin müdavimleri, tulumbacıların son örnekleri…

Çözülen imparatorluktan arta kalan ve giderek yok olan Arnavut, Rum, Ermeni azınlıkların avam kesimi de nasibini almıştır onun kaleminden. Zeytinyağlı dolmalar, okkalı kahveler, şalgam suları, şerbetler, mangal pilavları, çilingir sofraları, bitirim meyhaneleri, esrar tekkeleri onun sıcak bir içtenlik ve şiirsellikle anlattıklarındandır. Bir içki-sever olarak Osman Cemal, surdışı mahallelerdeki salaş meyhanelerde demlenir, oralarda yaşadıklarını, gördüklerini hikâyelerine aktarır. Rum, Arnavut, Laz taklitlerindeki ustalığını da oralarda kazanmıştır.

LÜTFÜ SEYMEN

Rakı Ansiklopedisi‘nden alınmıştır.